حسين مير حيدر
149
معارف گياهى ( فارسى )
است كه شرح مختصرى از آن در بخش صمغ رزينى كندر آورده شده است ، به آن بخش مراجعه فرماييد . ب ) خواص شاخه و برگ درخت سقز يا درخت بطم اخضر : شاخه و برگ درخت نيز طبق نظر حكماى طب سنتى از نظر طبيعت گرم و خشك است . دمكردهء پوست آن براى شستوشوى ورمها و تحليل ورم مفيد است . اگر برگ خشك آن را كوبيده و با آب مخلوط كنند به جاى خضاب كاربرد دارد و اگر با سركه مخلوط كنند براى رويانيدن و نرم كردن موى سر مفيد و مؤثر است و خاكستر چوب آن براى جلوگيرى از ريختن موى سر مفيد است . پ ) خواص ميوهء درخت بطم اخضر كه جته الخضرا گفته مىشود : جته الخضرا از نظر طبيعت طبق نظر حكماى طب سنتى تازهء آن كمى گرم و خشك و خشك آن خيلى گرم و خشك است . از نظر خواص خوردن آن فرحآور است و مقوى كبد ، طحال و مهيج نيروى جنسى است . دردهاى داخلى را تسكين مىدهد و گرفتگىها و انسداد كليه را باز مىكند و رطوبتهاى سينه و ريه را خارج مىسازد . سنگ مثانه را خرد مىكند و ضد كرم شكم مىباشد . مدّر و قاعدهآور است . كليه و معده را گرم مىكند و نفخ و باد را تحليل مىبرد . خوردن آن براى فلج ، لقوه ، سرفه ، خفقان ، كمردرد ، پشتدرد و استسقا مفيد است . اگر با بادام و شكر خورده شود براى رفع قطره قطره ادرار كردن نافع است . اگر داخل نان پخته شود براى تسريع هضم غذا مؤثر است . براى گرممزاجان مضرّ است و در اين موارد بايد با گلاب و ربّ ريواس و ربّ ميوههاى ترش و سكنجبين خورده شود . مقدار خوراك آن 20 - 12 گرم است . ت ) خواص گال درخت بطم اخضر : روى برگهاى درخت سقز در اثر نيش حشرهاى به نام Pemphigus utricularius گالهايى ايجاد مىشود كه به شكل انجير كوچك روى برگ ظاهر مىشود . اين گالها داراى مقدار زيادى در حدود 40 درصد تانن به شكل گالوتانيك اسيد « 1 » است . از نظر خواص دارويى قابض است و براى تسكين درد معده و تسكين سرفه و نرم كردن سينه و آسم و عوارض سل سينه مفيد است . اگر گرد آن با كره سرخ شده و خورده شود ، براى اسهال خونى نافع است . ضد سم مار و عقرب مىباشد .
--> ( 1 ) . Gallotannic acid